ANTİK MEZOPOTOMYA

Bir süredir Sümer’lere dair, kendimce bir yazı dizisine başlamak istiyor, fakat kafamda savrulan şeyleri toplayıp, nereden nasıl başlayacağıma bir türlü karar veremiyordum.

Çünkü düşünce o kadar az gelir ve o kadar çok uçar gider ki bazen, kafandan uçan gökyüzündeki belirsiz sürülere anlamsız -anlamsız bakarsın.

Bu gece, uçup gitmekte olan bir şeyi aniden, gece yarısına yakın bir mesafede kanatlarından yakaladım.

“ İlklerin Kavmi Sümer “

Belki ( ben öyle inanıyorum ) Sümer’den önce de “ilkler” vardı da, ama yazmadıkları için bilmiyoruz onları ”Söz uçar, yazı kalır” Bu bakımdan Sümer’in “ öncelikli ilki”  yazıdır.

Sümerler, hayatlarını, inançlarını, destanlarını, tarihe çivi çakarak kil tabletlere yazdıkları için onları biliyoruz ve “ilkler” i onlarla başlatıyoruz

İlk yazı çok kolay. Önümde, dilimize Hamide Koyukan' ın çeveirdiği Kabalcı Yayınevi'nin okuyucuyla buluşturduğu, Philadelphia, Pensylvania Üniversitesi yayınlarından, Samuel Noah Kramer’in orijinal adı “History Begins At Sumer” olan, “ Tarih Sümer’de Başlar ” isimli kitabı var. Bu yazıda sadece bu kitabın konu başlıklarını alt alta sıralamak anlamlı geldi bana. Başlangıcın toparlayıcılığı.. başlıkların içini ister “imgesel”,  ister araştırarak “nesnel” olarak okuyabilirsiniz. İşte Kitabın konu başlıkları ya da Sümer’in başlattığı İLKLER:

1-İLK OKULLAR
2-İLK “YAĞCILIK” ÖRNEĞİ
3-İLK İŞENEN GENÇLİK SUÇU ÖRNEĞİ
4-İLK “SINIR HARBİ”
5-İLK MECLİS
6-İLK TARİHÇİLER
7-İLK VERGİ İNDİRİMİ
8-İLK “MUSA”
9-İLK MAHKEME KARARI
10-İLK İLAÇ FORMÜLLERİ KİTABI
11-İLK “ÇİFTÇİ YILLIĞI”
12-İLK AĞAÇ GÖLGESİNDE BAHÇECİLİK DENEMESİ
13-İLK İNSANLIK KOZMOGONİSİ VE KOZMOLOJİSİ
14-İLK AHLAKSAL ÜLKÜLER
15-İLK EYÜP
16-İLK ATASÖZLERİ VE ÖZDEYİŞLER
17-İLK HAYVAN FABLLARI
18-İLK EDEBİ ATIŞMALAR
19-KİTAB-I MUKADDES’LE İLK BENZERLİKLER
20-İLK “NUH”
21-İLK DİRİLİŞ ÖYKÜSÜ
22-İLK “ AZİZ GEORGE”

23-İLK EDEBİ ÖDÜNÇLEME ÖRNEĞİ
24-İNSANLIĞIN İLK KAHRAMANLIK ÇAĞI
25-İLK AŞK ŞARKISI
26-İLK KÜTÜPHANE KATALOGLARI
27-İNSANLIĞIN İLK ALTIN ÇAĞI
28-İLK “HASTA” TOPLUM
29-İLK DİNSEL AĞITLAR
30-İLK MESİHLER
31-İLK UZUN MESAFE KOŞUSU ŞAMPİYONU
32-İLK EDEBİ BENZETMELER
33-İLK CİNSEL SİMGECİLİK
34- İLK MATER DOLORASA ( KEDERLİ ANA )
35-İLK NİNNİ
36-İDEAL ANNENİN İLK EDEBİ PORTRESİ
37-İLK MERSİYELER
38-EMEĞİN İLK ZAFERİ
39-İLK AKVARYUM

Gördüğünüz gibi sadece Samuel Noah Kramer’in sıraladığı “ilkler” 39 adet, daha var.Mesela başka bir kitapta, belki  Turizm Sektörüyle ilgim nedeniyle, satır arasında başka bir ilk dikkatime dokunmuştu: İLK OTELLER.

Bu yazı dizisinde bu ilklerin hepsinden söz etmesem de, asıl konum “Şiir’de Sümer” olacak.Neden, “Sümer’de Şiir”  değil de “ Şiir’de Sümer”, Çünkü  Sümer Edebiyatı ( Sümer Şiiri) Sümer hayatını anlatıyor bize, dünyaya ve evrene bakışları,tanrıları ve onlara ait efsaneleri,  dinsel törenleri, kahramanlık destanları, ağıtları, evlenme törenleri, döllemeleri, üretimleri, hayat ve hayatın fışkırması vb. ile ilgili.Sümer şiiri, olağan- olağanüstü yalın hikayeleri, ölçülü  benzetmeler ve semboller ile aslında kısa nesir cümlelerinin alt alta yazılması suretiyle anlatan, kafiye yerine, akıcılık ve bütünlüğü, tekrar edilen cümleler (mısralar ) ile sağlayan bir şiir..

Ama ben, şiir- edebiyat faslına geçmeden önce, sanıyorum bundan sonraki ilk yazımda,  şu çok tartışılan Tufan meselesine, başka bir deyişle Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ’ın kitabının adıyla “Kuran, İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni” meselesine, şöyle kıyısından, köşesinden bir girmiş olacağım. Sümer’ deki Tufan efsanesini ve Sümer’in,  kültürel anlamda Akad aktarması ile devamı olan Babil’in Tufan efsanesini, Tevrat versiyonunu  biraz köşede bırakıp Kuran ayetleri ile mukayese etmeye çalışacağım.
“İşte o kentler/ medeniyetler! Haberlerinden bir kısmını anlatıyoruz sana” diyor elçisi Muhammed’e Allah.
 Çünkü, çok kaynakta sadece teferruatlı efsane olarak anlatılan Tufan, Kuran’ da, tarihteki bir çok taşkınlık ve sapkınlık yapan, Allah’ın ayetlerine (yaratılış ve doğa kanunlarına) uymayan kavimlerin (ad, lut, semud, medyen gibi) ve aynı haldeki kişilerin( Karun, Firavun, Hamah gibi)  benzer hikayeleri ile birlikte, ayrıntısız, sadece bir misal (örnek) olarak sunulmasından ibaret.”Bir gün doğal olarak bu felaketlerle karşılaşacağınıza göre, şu iğreti dünyada niçin insanca yaşamıyor da, taşkınlık, sapkınlık ve bozgunculuk yapıyorsunuz” mesajının, ibret vurgulu olumsuz misalleri yani…

İnanmak/ inanmamak ayrı mesele
Akıl planında şu Tufan meselesini beraberce konuşalım, düşünelim.